Legaal tot in het illegale?

Waar trek je de grens bij het letterlijk interpreteren van de wetgeving? Waar duw je de geest net iets teveel over de grens?

Ik ken werkgevers die alle stappen en initiatieven inzake preventie in de eerste plaats laten afhangen van het oordeel van de bedrijfsjurist.

Kun je me het artikel in de wetgeving tonen waar dit expliciet verboden of verplicht wordt?” Rookmelders, asbestinventaris, EHBO-opleidingen, evacuatiewegen in zowel aantal als breedte, … Geen enkel item ontsnapt aan de jurist. “Is dit wel een PBM? Want werkkledij moet niet naar het CPBW, of kunnen we zelfs afschaffen…” En ga zo maar verder.

Is de term “opleiding” gedefinieerd in de wetgeving? Of kunnen we het afgeven van een A4 als de verplichte opleiding beschouwen? De rentabiliteit stijgt zonder onthaalopleiding. Ze daalt natuurlijk van zodra de nieuweling in zijn vingers snijdt… maar die vijf minuten winst op het onthaal… die is belangrijker.

De rol van risicoanalyse is hierbij vaak ook formeel-legalistisch. Ze wordt opgemaakt omdat het moet, en wordt vervolgens aan de kant geschoven, zodat we verder kunnen op basis van de andere artikels uit het KB…

Het is een uitdaging om in een dergelijke omgeving te functioneren. Je mag dat ook niet te lang doen. Doe het zolang je als preventieadviseur, als mens, bijleert. Hoe denken juristen? Hoe denken dergelijke directiecomités? Hoe kan ik het omzeilen? Hoe speel ik schaak in een dergelijke omgeving? Hoe zet ik wie mat, of toch even schaak?

Zorg er wel voor dat je niet gecorrumpeerd raakt. Als preventieadviseur ben je geen jurist. Je bent er voor het welzijn van de werknemer. Je bent er de facto voor het langetermijndenken en overleven van het bedrijf. Want de overdreven legalistische denkwijze is niet duurzaam. Dergelijke bedrijven overleven niet in the long run.

Er staat nergens in de wetgeving dat je een koffie moet aanbieden aan je werknemers. Nochtans overleef je als bedrijf niet zonder het aanbieden van een ochtendkoffie. Daar gaat het om. Niet over de letterlijke lezing van de wet, maar over het soigneren van je mensen. Zodat die iedere dag weer de strijd met je concurrenten aangaan, en die winnen. Enkel door die dagelijkse overwinning in de markt, overleeft het bedrijf. Niet door de bedrijfsjurist een nieuwe BMW te geven. Echt niet.

De arbeidsmarkt is krap geworden. Talent kan kiezen. Niet de werkgever kiest, maar het talent. En ze doen dat bij de koffie, ’s ochtends. Als die lauwtjes is, kun je het schudden. Dan kun je met je bedrijfsjurist vergaderen over de leegloop van je bedrijf. Over hoe je via een letterlijke lezing van de wetgeving je turnover kunt aanpakken. Ik zou beginnen met die jurist zijn koffie af te nemen tot hij een antwoord kan formuleren op deze vraag…

Risicoanalyse is nutteloze overhead

 

bron tekening: plakkaattraktaat.be

bron tekening: plakkaattraktaat.be

Voilà, het moest er even uit. En ik heb je aandacht. En het klopt. Punt. Ik heb deze middag teksten na zitten lezen voor ze gepubliceerd worden. Over risicoanalyse, gevaar, risico, strategie risicoanalyse… Je kent het wel.

Van die zaken waar iedere preventieadviseur van begint te kwijlen. Uren discussiëren over scores van risico’s. Ellenlange tabellen. Pagina’s en pagina’s met kleurtjes en ditjes en datjes. Belangrijke pagina’s.

En maar klagen dat de directie niet wil kijken naar die pagina’s. Dat de directie maar geen oren heeft naar de belangrijkheid van de risico’s.

Dat is logisch. Dat is normaal. Risicoanalyse is een middel, geen doel. Het geeft niet aan wat je kan doen om de situatie te verbeteren. De “M” van maatregel moet toegevoegd worden aan de RIE van risico-inventarisatie en -evaluatie.

Zonder dat kleine stapje dat je samenvat op minder dan 1 A4 of op maximum 2-3 slides PPTX, ben je een kostenplaats. Overhead pur sang.

Iemand die pagina’s gebruikt om dingen te verbieden of tegen te houden. Om paniek te zaaien en te preken als een volleerde pastoor. Sex mag niet voor het huwelijk. Dat soort zaken. En net als die pastoor sta je te preken in de woestijn.

Een risicoanalyse heeft pas nut als ze een middel is om op een constructieve wijze mee te denken aan mogelijke oplossingen die het “plezier” niet in de weg staan. Durex heeft het gesnapt, Rome snapt het nog steeds niet.

De Codex en wetgeving mogen dan wel de bijbel zijn voor preventieadviseurs, er mee staan zwaaien doe je beter niet. Je mag dan wel hel en verdoemenis zitten prediken, je deelt beter een condoom uit dan de fun te vergallen.

Je zal zien dat het best meevalt. Dat – als je het sexy verpakt en constructief meedenkt – je meer aandacht krijgt.

Risicoanalyse is iets wat je beter achter de schermen houdt. Maatregelen die productiviteit, rendement en snelheid mee helpen realiseren, zijn de zaken waar je wel mee uit pakt.

Een bedrijfsleider heeft immers zijn eigen risicoanalyses. En eliminatie van overhead staat terecht op de eerste plaats. Een bedrijf dat graag nutteloze kosten maakt, is immers ten dode opgeschreven. Een preventieadviseur die pure overhead is, riskeert deel te worden van de ultieme risico-eliminatie: die van zijn eigen bedrijf. Geen bedrijf, geen risico’s.

Voilà. Ik hoop dat iedereen het nu snapt. Risicoanalyse op zich is nutteloos. Stop met ermee te wapperen. Zeg me hoe ik veilig plezier kan beleven.

Vroooem zei Froome…

froome

bron: sporza.be

“Don’t try this at home”, zei Froome over zijn afdaling gisteren. Maar waarom deed hij het wel? Alfagedrag, iets anders kan ik niet bedenken. Dan toch iets menselijks in deze machine die Froome en zijn team plegen te zijn?

Het is mooi dat dit spectakel gebracht werd. De voorbije jaren was zijn ploeg één en al berekende British coolness. Saai, een bedrijf met alle procedures onder controle. Alle stappen gecontroleerd en risicoloos. Bwah, in alle eerlijkheid? Ik wil er niet werken. Geen passie, geen genot. Ik heb wel iets van Jan Mulder in me wat dat betreft.

Froome zei dat het geen tactiek was, maar een “ingeving van het moment”. Preventieadviseurs die naar TV keken genoten van de rit. Ook al kwam “gele Belg Greg VA” pas na 26 minuten binnen. Preventieadviseurs die kwijlen bij het zien van zoveel bedrijfsrisico’s. Raar, niet?

Bedrijfsrisico’s. De sponsor betaalt miljoenen om de tour te winnen. Ze betalen een ganse externe dienst van ergonomen die fietsen afstellen, van arbeidsgeneesheren die de “juiste” preparaten inspuiten, van rondgangen op het parcours om iedere bocht en put in kaart te brengen, van managers en adviseurs, …

Het bedrijf draait rond één target: de tour winnen en alle risicoanalyses zijn daar op gericht. We moeten en zullen maatregelen voorzien voor alle zaken die ons doel belemmeren.

En dan… dan neemt de operationeel manager die Froome de facto is, enorme bedrijfsrisico’s in het productieproces. Op het meest risicovolle moment gooit hij alle procedures en analyses overboord en gaat aan 83 km/uur in de aanval. Met de neus op het voorwiel.

Heerlijk. Vol energie, lef en passie. Maar de preventieadviseur van de ploeg zal wel een immodium genomen hebben toen hij het zag. Zijn risicoanalyses hadden immers vijf putjes in het wegdek en zes steentjes op de weg geïnventariseerd. Froome heeft niet gefaald, maar had hij dat wel gedaan, dan zat het bedrijf zonder winst dit jaar. En een bedrijf dat te vaak zonder winst zit, gaat failliet.

Het is toch telkens weer een heel dun evenwicht, tussen volop met passie leven of met een tight ass alles beheersen… Een dilemma, voor mij als mens en voor mij als preventieadviseur.

In ieder geval genoeg gespreksstof straks bij de bbq. Met alcohol, rood vlees en open vuur in de buurt. Iemand immodium?

De Paashaas, take a walk on the wild side…

arthurtuytel

bron afbeelding: arthurtuytel.nl

 

We hebben een vakantiehuisje in de Ardennen. Af en toe maak ik eens reclame, en dit is één van die momenten. We zijn er met Pasen geweest. In de Ardennen, wel te verstaan.

En de lokale hotel- en restauranteigenaar organiseerde er een gigantische zoektocht naar paaseieren voor alle kinderen. Als preventieadviseur sla ik dan aan het mijmeren…

Hij verstopt die eieren natuurlijk niet zelf. Dat doet de Paashaas, met assistentie van een werknemer van de restaurantuitbater. Op een zondag-feestdag lijkt me dat ideaal voor een student. Nee? Ja, toch. Of nee, eigenlijk niet.

Zo’n minderjarige student mag dat niet doen, schiet me net te binnen. Het is een verboden activiteit volgens het KB. Paashazen zijn een subsoort van de haasachtigen. En alle haasachtigen zijn wild. Je ziet dat aan de menukaart in het najaar. Als ze het haasje zijn. Volgens het KB mag een minderjarige niet met wilde dieren werken, een verboden activiteit.

Dus een meerderjarige. Op zondagochtend buiten aan de slag. Piece of cake… of toch niet. Op die groene stroken in het dorp durf je wel eens een hondedrol tegenkomen… Een inenting tegen hepatitis lijkt me aangeraden. Net als tetanus. Met die doornstruiken overal en dan wat vuile aarde in de schrammen. Nog los van dierenbeten van dat konijn met te lange oren… Mja… inentingen dus. Van alle kanten.

Heffen en tillen ook. Kilo’s chocolade. Doe er maar eens een KIM op. Honderden repetitieve bewegingen. Ieder ei zijn polsdraai of twee. Nog los van de rare houdingen waarop je die dingen manipuleert.

Je kiest ook beter geen vrouwelijke werknemer. Hordes kinderen komen je opjagen. Stel je voor dat ze zwanger is. Nee, geen hordes kinderen voor een zwangere. Te tricky. In het onderwijs houden ze je daarvoor quasi een jaar thuis. Zelfs secretariaatswerk mag je er niet doen. Maar dat is een andere discussie.

Een meerderjarige, mannelijke werknemer die we inenten en naar de arbeidsgeneesheer sturen. Als die eenmaal terug is van die arbeidsgeneesheer leiden we hem eerst op. Werken op hoogte (die paaseieren vallen onevenredig vaak in takken van bomen), maar vooral: werken met voeding. Een heuse opleiding HACCP is nodig voor die werknemer.

Hopelijk ben je in al die commotie niet vergeten aan de arbeidsgeneesheer een medisch attest voor werken met voeding te vragen.

Bref, als dit alles achter de rug is, kun je als restaurantuitbater het dorp plezieren met die eieren-raap. Hopelijk heeft hij alles op tijd gepland om het traject rond te krijgen…

Risico’s inschatten: kinderspel?

bron: webtales.org

bron: webtales.org

Kleuters kunnen geen risico’s meer inschatten. Het was op de radio. En dus is het een feit. We beschermen onze kleuters teveel. Ze mogen geen scherp mes gebruiken. Ze mogen geen eitje bakken of op een stapel bierbakken klimmen. Ze mogen volwassenen niet zien roken en ze mogen niet in een boom klimmen.

En dus. Dus blijken we als mens allemaal een beetje “een lerende organisatie” te zijn. In dit geval dan een “niet-lerende organisatie”. Onze kleuters kunnen geen risico’s meer inschatten. Ze herkennen geen gevaar meer. Ze zien het niet. En ze ageren er dus ook niet naar. Wat ons in een vicieuze cirkel brengt.

Da’s zekers. Doordat ze geen risico’s meer kunnen inschatten, stellen ze gevaarlijke handelingen als we ze dan toch eens loslaten. Met een verhoogde kans dat de gevaren zich “veruitwendigen”. Net wat we niet willen.

Het heeft ook iets van risicohomeostase. Deze paradox stelt dat hoe veiliger we ons voelen, hoe meer risico’s we nemen. Een chauffeur koopt een SUV met het valse argument van “veiligheid” en het rijgedrag is navenant. Jaren geleden is dit fenomeen al vastgesteld bij de eerste ABS-auto’s. Als je toch altijd goed kunt remmen, mag je sneller rijden. Gevolg? Aantal ongevallen blijft stabiel. Ondanks veiliger omgeving.

En nu dus ook met onze kleuters. Maak de omgeving veiliger en het gedrag doet het omgekeerde. In dit geval uit onwetendheid en onkunde.

Met werknemers is het volgens mij net hetzelfde. Neem alle mogelijke risico’s weg en je krijgt een gevaarlijk soort medewerker. Neem de “ondernemingsrisico’s” weg uit zijn taken en je krijgt iemand die geen initiatief meer neemt. En al zeker niet realistisch doordacht. Neem de “accountability” voor een taak weg en je krijgt iemand die “es nicht gewusst” heeft. Onverantwoordelijkheid als gevaar.

Neem alle gevaren weg en je krijgt… ongelukken. En dus hebben we juffen nodig die kinderen met messen laten werken. Onder toeziend oog en met duiding. Je laat ze niet vrij-vrij, maar laat de mini-mensjes in de de kleuter groeien.

Het zouden nog goede managers zijn, die juffen. Mensen laten groeien. Mensen met messen laten werken, maar ze er niet mee laten gooien. Kinderspel toch.

De Codex als bijbel voor risicoanalyse

business-law-1238207-1920x1280-xxx

Preventieadviseurs die hun eerste les risicoanalyse krijgen hebben onzekerheid. En dat geeft stress. Wanneer geef je als (beginnende) preventieadviseur “genoeg” advies? Waar is de dunne grens tussen belachelijke risico’s opsommen in een verderfelijke Kinney enerzijds en “in orde zijn” anderzijds?

Ik heb ze al zo vaak gezien. De eindeloze opsommingen van mogelijke gevaren en risico’s. In grote Exceltabellen. Op A3 geprint, of zelfs A2, of op grote schermen bestudeerd door … tja, door wie eigenlijk? Alles is er eindeloos ad infinitum en exhaustief opgesomd, maar niemand heeft er oren naar… al helemaal de directie niet. Een dode risicoanalyse. Netjes volgens de regels van de kunst, maar zo dood als een pier.

Trouwens “volgens de regels van de kunst” is relatief. Want de wetgever legt die regels van de kunst helemaal niet op. Er zijn honderden manieren om aan risicoanalyse te doen en de wetgever laat ons preventieadviseurs de volledige vrije hand. Dus waarom kiezen we dan niet een manier die meteen zekerheid geeft aan je stress? Zekerheid dat je compliant bent met de wetgeving en quasi zekerheid dat je directie wilt luisteren.

Een andere approach dus. Eentje die vertrekt van de wetgeving. Het biedt de zekerheid dat je conform bent (compliant), het biedt toegang tot hogere echelons en het is pragmatisch in de uitvoering van de maatregelen. Bovendien is het ook makkelijk praten met de inspectie: je verwijst exact naar artikels en KB’s. Alles helder en duidelijk.

Het vergt wel inspanning van de preventieadviseur. Die moet niet alleen de wetgeving kunnen lezen, maar interpreteren. Vertalen van sommige mystieke punten naar een haalbare praktijk. Uitwegen zoeken waar het ideaal niet in de letterlijke tekst ligt, maar wel in het verzoenen van de praktijk met de ivoren toren van de wet…

Een stooklokaal moet een Rf60 hebben, daar raken we niet aan. Lekker makkelijk voor je checklist brand. Maar cafetaria voor 2 werknemers… moet die persé 18,5m² hebben? Bwah. Lees het KB maar, er zijn uitwegen. Kleiner kan ook wel, zeker daar waar vierkante meters pokkeduur zijn.

Pragmatische stielkennis, met de Codex als Bijbel. Onzeker voel ik me er zeker niet bij. Au contraire. I love it. Ik ben compliant, doorsta inspectie en krijg gehoor bij de directie… Compliance als risicoanalyse. Een aanrader.

Eigen risico’s eerst…

th

Het was op een vrijdag. Een audit van een bedrijfskantine HACCP. Ik liep mee met onze gelegenheidsmedewerkster. Ze is goed, steengoed, in wat ze doet. Ze doet vooral voedselveiligheid en voedingshygiëne. En ik niet. Ik ben een simpele niveau I arbeidsveiligheid.

Waar let je dan op in zo’n keuken? Zij let op afgeronde hoeken, de juiste tegels, de juiste datums op geopende verpakkingen. Ik let op de gladheid van de vloeren. Op de evacuatieweg die belemmerd is.

Ze gaan er ook een nieuwe cafetaria bouwen. Waar let zij op bij het zien van de bouwplannen? De tegels, de vloer, de koude en warme keuken, de afwaszone, … Waar let ik op? Slaat de friteuse af als het te warm wordt? Heeft de dampkap loodjes en bluspoeder? Zijn de snijmachines ok voor de vingers?

Grappig. Zij let er op dat er geen bloed in het eten komt, ik focus op de vingers zelf. Zij let er op dat de frieten niet te warm gebakken worden. Ik let er op dat het frietvet niet uit pure vreugde met de nieuwe keuken spontaan ontbrandt. Eigen risico’s eerst. Blindheid door opleiding en dagelijkse praktijk? Voor een stuk.

We kregen een peer als dessert. Met die peer in de hand wandelden we de productiezone in van het bedrijf (voor alle duidelijkheid: het was geen voedselverwerkend bedrijf). Zij lette er op dat ze niet al etende over de werkvloer wandelde. Ik focuste me op het binnen de op de grond geschilderde voetpaden wandelen om niet onder een heftruck te sukkelen, en om het goede voorbeeld te geven. Maar ik at wel van de peer… Wat dan weer geen goed voorbeeld was. Grappig.

Tijdens de audit zagen we ook een keukenmedewerker met een onbewuste gewoonte die niet door de beugel kan. We spraken hem er nog niet over aan. Ik sprak er daarnet bij een koffie over met … een papsy. De psycholoog deed me een strategie van de hand om met onbewuste tics om te gaan. Elk zijn risico’s en maatregelen. Elk zijn plan van aanpak. Elk zijn eigen risico’s eerst…

Oja, het personeel van de keuken wordt aangestuurd door een derde. Een vreemde eend in de bijt. Dat is ook weer een analyse op zich. En wetgeving. Daar kwam mijn legal kant opduiken.

Net zoals bij die rondgangen die ik onlangs deed met …. een preventieadviseur die ook HR-medewerker is voor het bedrijf. Het werden rondgangen met HR-focus: is er een arbeidsreglement beschikbaar? Wordt de onthaalprocedure gevolgd? Zijn er formulieren om EHBO-verzorgingen te melden en arbeidsongevallen aan te geven? Is er een werkpostfiche voor  uitzendkrachten… etc etc.

Leuk hé. Zovele profielen, zovele invalshoeken. Elk met zijn eigen risico’s eerst. Boeiende wereld.

En op de schouders van de generalist, die de interne dienst van dat bedrijf leidt, rust er de dubbele opdracht om mee de prioriteiten te bepalen in dit bos van bomen en om er tegelijk voor te zorgen dat alle invalshoeken evenwichtig aan bod komen. Dat is zijn specialiteit. Al even boeiend. En leerrijk.