3.000.000 stappen: SMART is niet altijd even SMART

Vanuit mijn werk ben ik veel bezig met gezondheid. En ook met management. Preventie begint bij jezelf, en ook je gezondheid kun je managen.

Elk aspect van je gezondheid kun je benaderen vanuit het SMART-principe. Het doel dat je wilt behalen, moet dus specifiek zijn, meetbaar, aanvaardbaar, realistisch en tijdsgebonden. Gezien mijn eerdere preventiekronkels  (lees daarvoor “Tienduizend stappen“), grijp ik nu even terug naar het voorbeeld van de 10.000 stappen per dag.

Er zijn meerdere benaderingswijzen mogelijk, en in de voorbije drie jaar heb ik er verschillende uitgeprobeerd.

10.000 stappen per dag?

Dit is de klassieker uiteraard, en als je daar genoeg aan hebt om jezelf gemotiveerd te houden, dan hoef je niet verder te lezen. Voor mij was het alleszins niet voldoende. Vandaag slechts vijfduizend stappen? Meh. Teveel moeite om vandaag nog de tienduizend te halen. En morgen is toch weer een nieuwe dag. So why bother?

Ik heb uiteindelijk de managementtechniek van Jerry Seinfeld gebruikt, “Don’t break the chain”, om mezelf gemotiveerd te houden. Hiermee ga je opeenvolgende dagen waarop je je doel hebt bereikt, aan elkaar rijgen tot een ketting. En met elke bijkomende dag, wordt je ketting langer. Mis je een dag, dan begin je weer van nul af aan. Mijn record tot dusver is 26 aaneensluitende dagen met meer dan tienduizend stappen.

Dit systeem werkte relatief goed voor mij. Nadeel was wel: wanneer ik dan toch door een geval van overmacht een dag miste, en ik dus weer helemaal opnieuw moest beginnen, dan was ik niet echt gemotiveerd om onmiddellijk weer de draad op te pikken. Dus ben ik ongeveer een jaar geleden een bijkomend systeem gaan toepassen, dat gaandeweg Jerry’s dagkettingen is gaan vervangen. Exit dagsysteem. Enter systeem nr 2.

70.000 stappen per week?

smart-stappen-per week

Ik tracht met dit systeem nog steeds elke dag aan tienduizend stappen te raken, maar als ik dan eens een dag mis: niet getreurd, zolang ik maar gemiddeld aan tienduizend stappen per dag raak. Dus wanneer ik weet dat ik in een bepaalde week een aantal dagen heb met consultaties of marathonmeetings, dan ga ik de overige dagen extra moeite doen, opdat ik mijn gemiddelde haal. En hier rijg ik dan weer mijn Seinfeld-kettingen van. Tien aaneensluitende weken met gemiddeld meer dan tienduizend stappen per dag is mijn maximum.

Tot je die week hebt, dat je een dag consultaties hebt (2664 stappen), én een dag met ochtend-en-lunch-en-namiddag-en-avondmeetings (3836 stappen), en de dag erna heb je door het lange zitten last van kramp in een been (3987 stappen), en probeer maar eens tienduizend stappen op één been te huppelen, en lap, je prachtige ketting is onherroepelijk verkloot. Iets dergelijks is me in de tweede week van juni overkomen, en in de volgende weken vond ik niet meer de motivatie om de draad weer op te pikken. Exit weeksysteem. Enter system nr 3.

3.000.000 stappen per jaar?

Ik had ook nog kunnen experimenteren met maanden, maar ik zag niet echt de meerwaarde. In plaats daarvan heb ik met terugwerkende kracht drie miljoen stappen als mijn jaardoelstelling voor 2015 beschouwd. Nee, dan kom je niet aan tienduizend stappen per dag, maar je doelstellingen moeten aanvaardbaar en realistisch blijven, remember? Ik heb dus eerst de voorbije jaren eens bekeken: 2.450.400 stappen in 2013 en 2.759.928 stappen in 2014. 3.000.000 stappen is een mooi rond getal dat hoger ligt dan wat ik tot nu toe bereikt heb. Het lijkt me nog haalbaar, en een gemiddelde van 8.219 stappen per dag vind ik op zich ook al een mooi resultaat. Als je een beetje met Excel kunt werken, dan kun je ook zoals in onderstaande grafiek een dag-tot-dag resultaat bijhouden, waarmee je elke dag opnieuw kunt kijken hoe ver je staat ten opzichte van je doel. Je kunt zien of je eventjes een tandje moet bijsteken, of nog wat reserve hebt. En zoals het er momenteel naar uitziet, haal ik dit jaar de 3.000.000 stappen op mijn sloffen!

smart-stappen-per jaar

SMART is dus niet altijd even SMART. Niet alle doelstellingen werken even motiverend. Ditzelfde principe geldt uiteraard ook op bedrijfsniveau.

Overigens is een van mijn andere jaardoelstellingen 50 uren schrijven. Ja, dat is een bedroevend lage doelstelling, en toch is het er een die ik de laatste jaren niet meer haal. Maar met het schrijven van deze Preventiekronkel ben ik alleszins weer één uur dichter bij mijn doel!

In goede handen?

Een bijdrage van gastblogger J. Onbekendt.

hand-sanitzer-in-hand-1414752-xxx

Net een paar dagen onvrijwillig te gast geweest in een regionaal ziekenhuis. Met mij de preventieadviseur in mij natuurlijk. En niet te vergeten: Meneer Moeial. OK, ik noem het beroepsmisvorming, gedrevenheid, voorbeeldfunctie of verantwoordelijkheidsgevoel naargelang het me uitkomt, maar dat wordt meestal niet zo ervaren door wie mijn zedenpreken ondergaat.

Zonder fut in lezen, puzzelen of toetsen met één vinger indrukken, noteerde ik een paar indrukken op papier. Old skool, min-achtienjarigen kunnen hierover een cursus “Wat was er voor digitaal?” volgen.

Positief, heel positief: het hele ziekenhuis hing vol affiches over handen ontsmetten, iedere alcoholbus was voorzien van een duidelijke motivatie en je kon een automatische eenheid uittesten. Blijkbaar de campagne “U bent in goede handen”.

Harde cijfers*: in België zijn jaarlijks…

  • 107 500 patiënten die in ziekenhuis infectie oplopen met ziekenhuisbacterie
  • 3 000 sterfgevallen
  • 440 000 extra hospitalisatiedagen en 117 miljoen euro extra kosten
  • 20% à 30% vermijdbaar

Natuurlijk doe ik mee. Maar …. zo te zien als enige…

Geturfd (terug old skool, zie cursus “Wat was er voor track and trace?”): 9 verple(e)g(st)ers, 2 poetsdames en twee geneesheer-specialisten die mijn bus straal negeerden. Om een of andere reden stond die ook met de spuitkop richting muur, dus niemand heeft die gebruikt. Een score van 0%.

Daar moet ik het fijne van weten, dus af en toe eens voorzichtig vragen want het zijn tenslotte de mensen die met naalden in mij prikken, beslissen wanneer ik mijn pijnstillers krijg en mijn eten zien voor ik dat doe. Wat sprokkel je dan bijeen? Trieste excuses, kwade blikken en schouderophalen. Meest populair natuurlijk: “geen tijd, nog nooit gebeurd, is hier proper, we werken met steriel materiaal, dit is geen risico-afdeling, we zijn onderbemand“.

Ik ben door vijf personen, waarvan drie zonder handschoenen, geprikt. Toen ik vroeg of ze handschoenen hadden kreeg ik, van iemand met mijn bloed op haar vingers, het sympathieke antwoord “Natuurlijk. Ik zal er je direct een aantal brengen dan kan je je gemakkelijker wassen, wordt dat verband niet nat.” Lief en attent.

De eerlijkheid gebiedt mij hier aan toe te voegen dat sommige kamers wel gehandschoend betreden werden. Ik vermoed deze waar contact met fecaliën mogelijk is. De poetsdames betreden alle kamers met handschoenen, maar wel steeds dezelfde.

Over de scheidingsregels voor medisch en gevaarlijk afval zal ik het maar even niet hebben. De foto van het afvalemmertje in ons badkamertje is niet echt publiceerbaar.

Of over het evacuatieplan. Ik wil niet nadenken over de ratio mobiele versus niet mobiele mensen.

Wat heb ik beroepsmatig geleerd? Dat zelfs sterke campagnes moeilijk tegen een zwakke veiligheidscultuur kunnen opboksen. En dat een outsider minder kan triggeren dan hij zelf denkt. Hoewel, dat wist ik al.

De mensen die voor mij zorgden waren lief, plichtsbewust, hardwerkend, inlevend en vakbekwaam, laat daar geen twijfel over bestaan. Maar toch ontbrak er iets en het was geen individuele factor.

 

*Studie BAPCOC 2005

 

Tienduizend stappen

(foto: FreeImages.com/Roger Kirby)

(foto: FreeImages.com/Roger Kirby)

Tienduizend stappen per dag. Dat is het doel dat ik mezelf heb gesteld. Maar ik ben er nog niet. Sinds 28 augustus 2012 tel ik stappen. Ik gebruik hiervoor de Omron Walking Style 2.1. Net als de Yamax Digiwalker getest door de Universiteit van Gent en aanbevolen door http://www.10000stappen.be. Er zijn ook smartphones met ingebouwde stappentellers. De iPhone 6 doet dit zelfs automatisch.

Zoals de naam van de website al doet vermoeden, is het de bedoeling dat je tienduizend stappen per dag doet. Een advies gebaseerd op internationaal erkende wetenschappelijke normen, en met een bewezen fundamentele verbetering van de gezondheid tot gevolg. De gemiddelde volwassene doet zo’n zesduizend stappen per dag, zo staat er geschreven. Dus met slechts vierduizend extra stappen ben je er al!

Ondertussen besef ik maar al te goed dat het zo eenvoudig niet is. Ik merk dat ik eigenlijk een heel sedentair levenspatroon heb. Wanneer ik geen bewuste inspanning doe, kom ik gemiddeld aan slechts een vierduizend stappen per dag. En wanneer ik een ganse dag consultaties doe – met al dat heen-en-weer geloop van en naar de onderzoekstafel zijn tienduizend stappen een eitje dacht ik – kom ik met moeite aan de tweeduizend stappen! Ik heb niet de indruk dat ik zo’n uitzonderlijk profiel heb – het is nu ook weer niet zo dat ik me met de taxi naar de bakker laat vervoeren, of met de riksja naar mijn werkafspraken; althans niet al te vaak – dus wellicht zullen veel burgers met een puur administratieve functie zoals ik de frequentie van hun stappen moeten verdubbelen om aan de heilige graal van tienduizend te geraken.

Hoe geraak je dan toch aan een beter resultaat?

1. Meten is weten
Je overschat het aantal stappen dat je dagelijks zet. Trust me on this. Je schat het aantal positieve dingen dat je doet te hoog in, en je minimaliseert het negatieve. Zoals het aantal calorieën dat je per dag naar binnen kapt. Dit hou ik ook regelmatig bij, en telkens weer verrast het me hoe snel ik aan de 25 punten geraak (één punt is vijftig kcal; maar dat is een ander verhaal).
Tienduizend stappen is al een behoorlijk groot getal; het komt overeen met ongeveer zeven km (de gemiddelde volwassene heeft een schrede van 1m40, oftewel 70 cm per stap). Een stappenteller is een absolute vereiste om een inzicht te krijgen in je effectieve activiteitsniveau. Hiermee kun je ook een concreet stappenplan (haha) aanmaken. Tienduizend per dag is misschien aanvankelijk wat te hoog gegrepen, maar begin bijvoorbeeld met zesduizend en bouw het gaandeweg op.

2. Verander je perceptie
Ik had destijds mijn bureau op het werk dusdanig ingesteld dat àlles binnen handbereik was. Mijn bureau, archiefkasten en printer had ik zo gepositioneerd, dat ik mijn bureaustoel slechts moest draaien om overal aan te raken. Zelfs de laden in mijn kast had ik op de ideale hoogte ingesteld, opdat ik mijn almaar uitdijende zitvlak geen twintig centimeter zou moeten verwijderen van mijn o zo comfortabele ergonomische stoel. En ik was behoorlijk trots op mijn verwezenlijkingen; ik had een maximale efficiëntie bereikt. Want time is money, en opgestaan is plaats vergaan. Deze houding mat ik me ook aan wanneer ik ging winkelen. Ik reed tweemaal de parking rond op zoek naar een parkeerplaats dicht bij de ingang van de winkel, liever dan een extra vijftig meter te moeten stappen. En de items op mijn boodschappenlijstje waren dusdanig gegroepeerd, dat ik me via één vloeiende beweging met een minimum aan stappen van de auto doorheen de winkel terug naar de wagen kon begeven. En o wat vloekte ik binnensmonds als ik thuis aan mijn bureau zat, en merkte dat ik een document in de wagen vergeten was. Dan moest ik wederom opstaan, me een weg banen helemaal doorheen de living, een fysiek inspannende bocht maken via de eetplaats, de deur openen om de hal te betreden, dit niemandsland oversteken naar de voordeur (wéér een deur die ik moest openen!), me door weer en wind naar de auto begeven die op een afstand van minstens vijfhonderd centimeter van de voordeur af geparkeerd stond, en dan dezelfde homerische tocht terug maken!

Maar sinds ik ben gaan beseffen dat meer bewegen eigenlijk heel gezond is, ben ik dit allemaal heel anders gaan bekijken. Een verplaatsing met de benenwagen voelt niet langer aan als een nodeloze tijdverspilling, maar als een bevordering van mijn gezondheid, en een stap dichter bij mijn doel van tienduizend stappen. Nu ga ik bijvoorbeeld vaak mijn documenten printen in het lokaal langs het secretariaat in plaats van in mijn bureau (met als extra bonus dat het document dan in kleur is), en parkeer ik me aan de winkel met plezier een eindje verderop. Waar mogelijk gebruik ik ook niet meer de lift, maar ga ik met de trap. Dit bespaart me tijdens piekmomenten zelfs wat tijd.
Enkel die tochten van en naar mijn wagen vervloek ik nog steeds…

3. Go the extra mile
Met enkel wat verderop te parkeren of een extra ritje naar de koffieautomaat zal je er helaas niet geraken. Je zult dus extra activiteiten moeten inplannen. Ik probeer nu elke middag in plaats van aan mijn bureau door te werken, een wandeling te maken naar het Warandepark en terug. Dat duurt een klein half uur en hiermee kan ik drieduizend stappen extra op mijn conto schrijven. Een wandeling naar de bakker in de buurt en terug is iets meer dan tweeduizend stappen. En als ik ’s avonds merk dat ik er nét niet ga geraken, dan doe ik (zeker bij slecht weer) gewoon een aantal toertjes rond het kookeiland in onze keuken.

Goed nieuws: de veiligheidswereld is normaal

Het is werelddag van de veiligheid (en ook een beetje van de gezondheid). En dat zullen we geweten hebben. Plots duiken allerlei persberichten op over hoe schandalig het is dat er zoveel arbeidsongevallen geweigerd worden. Iedereen verontwaardigd. En morgen terug over naar de orde van de dag?

Want het is geen nieuw fenomeen natuurlijk. Die stijging is al enkele jaren aan de gang. Het Fonds voor de Arbeidsongevallen kan in beroep gaan tegen een beslissing van de verzekeraar. Maar dat is nog niet zo heel lang. Vroeger kon het niet. Mocht het niet. En de wetswijziging die het wel mogelijk maakte, is mee ingegeven door het feit dat er zoveel meer arbeidsongevallen dan vroeger geweigerd worden.

Knap toch. Hoe oud nieuws, want dat is het in feite, plots toch een hot item wordt. Omdat op die ene bepaalde dag iedereen uit het wereldje er tegelijk over communiceert. Het toont voor mij vooral aan dat onze preventiewereld, waarvan we allemaal toch wel eens denken dat hij “anders” is, uiteindelijk helemaal niet verschilt van de echte wereld. Ook binnen de preventiewereld hebben we nu onze “waan van de dag”. Een hele opluchting. We zijn dus toch normaal.

Na deze vaststelling wens ik iedereen dan ook nog een heel normale, en vooral veilige en gezonde, verdere dag toe. Niet alleen vandaag, maar ook morgen en alle volgende dagen.

Brugpensioen op 52 als besparing?

Cynisch. Zo zou je het kunnen noemen, beste Monica. Je doet echt niemand een plezier met dat brugpensioen bij Ford. Onderzoek – van Idewe – toont aan dat wie vroeger uit de arbeidsmarkt stapt sneller fysiek achteruit gaat, meer kans heeft op alcoholisme en depressie.

Dus. Al die dames en heren die nu op 52 uit de arbeidsmarkt stappen zullen sneller fysiek “op” zijn. En, met het nodige cynisme, minder jaren pensioen genieten… Een netto-besparing voor de vergrijzende samenleving? Kort door de bocht, dat wel. Maar met een kern van waarheid.

Gebruik dat geld voor waardige jobs en zelfontplooiing. Zodat mensen met plezier tot hun echte pensioenleeftijd aan de slag blijven. Als je waarlijk begaan bent met het welzijn van mensen op de werkvloer en daarbuiten, schaf je dat brugpensioen af.

Het is echt niet goed voor je zelfbeeld als je op jonge leeftijd aan de kant geschoven wordt. Je raakt depressief, je hangt in de zetel en begint te zappen met een blikje bier bij de hand… Onslow achterna. Een karikatuur die te weinig respect opbrengt voor de echte mensen achter dit brugpensioen, maar hou het beeld toch maar vast.

Degenen die zich op die leeftijd niet stierlijk vervelen, zetten zich vaak in als vrijwilliger of … klussen bij in het zwart. En wat is dat? Jawel, in beide gevallen zijn ze aan het werk. Werk als zinvolle zelfontplooiing. Dus wie uiteindelijk niet in de valstrikken van het brugpensioen verstrikt… gaat aan de slag…

Beste Monica, vorige week zei je nog dat “iedereen die poten en oren heeft zal moeten werken.” En nu dit.

Doe het niet. Het is niet sociaal. Het is niet socialistisch. Het is pervers. Voor de betrokkenen en voor de samenleving.

Gezonde geest in een gezond lichaam

Bron afbeelding: RGB Stock (Melodi 2)

Bron afbeelding: RGB Stock (Melodi 2)

Been there, done that…. De eeuwige student is klaar met studeren. Och ja, voorlopig toch…

Opleiding gezondheidspromotie (Master in Health Education and Promotion heet dat dan) is afgerond. Terug op de schoolbanken blijft een aparte ervaring. Misschien dat ik me daarom zo herkende in de blog van Endeavour over zijn/haar studentenperikelen. Belangrijk verschil is wel dat ik vooral met jonge studenten in de les zat, de generatiekloof in de praktijk… Ik kan het nu officieel bevestigen, mensen van 37 jaar zijn stokoud in de ogen van de meeste 20 jarigen.

Boeiende materie trouwens, gezondheidspromotie, voor mij dan vooral de lesblokken over gezondheidsbevordering op het werk. Maar nu komt de praktische vraag: zijn we er klaar voor in België?

Al tijdens de lessen hadden we grote discussies onder studenten uit verschillende landen. Cultuur, arbeidsreglementering, werkorganisatie, sociale normen,… bepalen mee op welke manier en in welke mate werkgevers en werknemers overtuigd kunnen worden om gezondheidsbevorderend beleid op te zetten. Verplicht beleid of zeer vrijblijvend aanbod? Sanctionerend of stimulerend? Licht en vrolijk of serieus? Tijdens de werkuren of daarbuiten? Heel wat keuzes die bepalen of gezondheidsbevorderend beleid aanslaat in een specifieke bedrijfscontext. Maar ook met de juiste keuzes blijft het een uitdagende evenwichtsoefening: in hoeverre kunnen werkgevers zich ‘moeien’ met de gezondheid van werknemers? De grens met de privésituatie komt erg dichtbij en boze geesten kunnen hierin natuurlijk kwade bedoelingen vinden.

In de meest negatieve zin krijgen werkgevers er een selectiecriterium bij op het ogenblik dat er geëvalueerd moet worden wie in een organisatie mag blijven en wie niet. Zijn zij die vrijwillig deelnemen statistisch gezien ook minder afwezig omwille van ziekte? Aan de andere kant vormt een gezondheidsbevorderend beleid een mooie aanvulling voor bedrijven die inspanningen willen leveren op vlak van kwaliteitsvol werk. Stimulerende acties die in de werkomgeving aangeboden worden, bevorderen natuurlijk ook de gezondheid in de privésituatie. En verder zorgen goed gekozen initiatieven voor aangename neveneffecten als teamspirit, werkgoesting, gezonde kennis en vaardigheden.

Zijn we er klaar voor in België? Ik heb er in ieder geval zin in.