Brugpensioen: bron van onwelzijn

bridgexxx

Brugpensioen. Oudere werknemers. Philippe Muyters wil het afschaffen. Kris Peeters wil het behouden (omdat het ACV dat dicteert). Warm en koud.

Slechts twee procent van de medewerkers die sinds 2015 gedumpt werden in het statuut van brugpensioen, “vond” werk. We weten allemaal dat het nog steeds een goedkope manier is om oudere werknemers te dumpen. Het is een pervers systeem voor de werkgever en de sociale partners om op andermans kosten een deal te sluiten.

Op kosten van de samenleving. Ja, voor een stuk. Maar nog veel belangrijker: op kosten van de ontslagen werknemer. Brugpensioen is niet goed voor mensen. Het is niet goed voor de gezondheid. Het is niet goed voor ons welzijn. En als preventieadviseur ben ik dan ook faliekant tegen brugpensioen. Punt.

Slechts twee procent “vind” werk. Dat is een foute perceptie natuurlijk. De meesten nestelen zich in het statuut en zoeken überhaupt geen werk. Waarom zouden ze ook. Tenzij… tenzij we iets verder kijken.

Een verhoogde kans op onwelzijn is de grote last waar we ze mee opzadelen. Als je gedumpt wordt (en dat is het), stijgt je kans op depressie. Grijp je vlugger naar de fles. Wordt je één met je fauteuil…, stram, stijf en ipso facto sneller oud. Wist je dat Bumba hoge kijkcijfers haalt op weekdagen tijdens de namiddag? Wel de vele “oudere volwassenen” die dan op automatische piloot voor de TV hangen, zijn blijkbaar de reden van dit kijksucces. Beledigenende, beangstigende en vernederende vaststelling.

Brugpensioen? Dat is voor mij onwelzijn voor de economie en voor de medemens die erdoor getroffen wordt. Laten we in de eerste plaats blij zijn dat we met zijn allen gemiddeld ongeveer 80 jaar oud worden. En laten we nu eens stoppen met zeuren. 15 jaren betaald pensioen, dat is toch mooi. Van je 65 tot je 80. Laten we nu eens inzetten op aangepast werk voor een aangepast loon.

Vaak is de echte reden van brugpensioen of het ontslaan van oudere werknemers niet hun leeftijd, maar de kostprijs. Als we een andere looncurve kunnen bekomen, kunnen we vast ook aangepaste werkdruk bekomen. Vergelijk het met de asbestpremies. In plaats van te ijveren voor een hoge premie (verloning), moeten we gewoon asbest wegnemen. Dat zoiets een lager loon als gevolg heeft, is helemaal niet erg. Als daarmee de bron van ellende (asbest) ook weg is. Oudere werknemers 80% laten werken, of aangepaste KPI’s geven, in ruil voor een aangepast loon. Laat maar komen die hap. Van zodra mijn kinderen het huis uit zijn en datzelfde huis afbetaald is… graag.

Conclusie? Brugpensioenen zijn een belediging voor vijftigplussers. Het is een vernedering voor mensen die nog jong van hart zijn en goed in hun vel zitten. Brugpensioen zet mensen veel te vroeg bij het afval. Ik wil het niet meemaken. En ik wens het niemand toe.

Conclusie? Brugpensioen zet aan tot verveling, depressie en vroegtijdige aftakeling. Brugpensioen is niet alleen vernederend, het is ook een bron van onwelzijn. Werken is ook zelfrealisatie. Vraag het maar aan iedere werkloze. Je zelfbeeld lijdt er onder. Aan het beeld dat je “er niet meer bij hoort”. Mogen blijven werken moet een recht worden. Niet het mogen stoppen met werken.

Finaal? Als we als preventieadviseur aan primaire preventie willen doen, kan ik maar 1 advies geven: schaf het brugpensioen af. En het oproepen tot het ontslaan van mensen die nog goed in hun vel zitten, maar toevallig wat meer jaren ervaring op de teller hebben staan, mag voor mijn part strafbaar gemaakt worden. Zowel aan de kant van de werknemers als aan die van de werkgevers.

Als preventieadviseur zal het een hele uitdaging worden om mee te helpen werken en denken met de collega’s van HR. Al onze medemensen respectvol en nuttig werk bezorgen dat ze kunnen volhouden tot hun 65ste. Ik kijk er al naar uit.

Je bent 17 en (dus) ziekelijk…

th

Ja, dat staat in het KB jongeren. Je bent geen 18 en dus moet je naar de dokter. Welk genie van de Karpaten heeft dit ooit onderhandeld? Als ik op zondag aan het joggen ben, kan ik amper 100 meter de schijn ophouden tegen een 17-jarige. Amper.

Als die 17-jarige als student de boekhouding gaat klasseren, moet hij naar de dokter. Ik niet. Omdat ik zelfstandige ben. Maar het had gekund, want dezelfde malloten die de vorige wet mee maakten, bakten het ook bruin bij het schrijven van de totaal overbodige CAO104.

Binnen anderhalve maand ben ik 46. Het handvol bedrijven dat een uitwerking gaf aan die CAO104, zet er vaak in dat ik dan naar de dokter moet. Alsof ik ziek ben. Hoewel, zoals het er nu naar uit ziet, ben ik in goed gezelschap. Jongeren en ouderen: één front.

We gaan er wel op vooruit. Een goeie 15 jaar geleden schrok ik me een hoedje toen ik mijn bureau moest verlaten voor een doktersbezoek. Het scherm van mijn laptop was blijkbaar gevaarlijk. Drie verdiepingen lager wachtte de arbeidsgeneesheer om mijn ogen door een volgens mij niet ongevaarlijk machine te laten monitoren.

Mijn werkplek bekeek hij niet. Best, want ik hing in die wilde tijden nogal in mijn stoel. Polsen zwevende in het ijle. Mijn docking station links latende. Duidelijk naar beneden kijkend op een klein scherm. Dat dat niet goed is, weet ik ondertussen. Nekpijn, schouderpijn. Maar mijn ogen waren ok… Nuttig, zo’n onderzoek. Gelukkig is dat al verleden tijd. En draag ik ondertussen een bril, 40+ weet je wel.

In 1996 begon ik mijn loopbaan in de horeca. Ook daar moest ik naar de arbeidsgeneesheer. Ik had een bediendenjob, in kostuum. Het was een vijfsterrenhotel. Driedelig kostuum zelfs, dus. En ergens in dat hotel was een keuken. Dus, hup naar de dokter. Ook dat is gelukkig verleden tijd. Dat het FAVV een medisch attest vraagt om de volksgezondheid te monitoren, kan ik nog volgen. De rest niet.

Hierboven staan twee anomalieën die weggewerkt werden. Maar we zijn er nog lang niet. Onze wetgeving is gewoon een zootje. Bij wijlen toch. In de bijlage van het KB jongeren staat een oplijsting van activiteiten waarvoor ze zeker naar de dokter moeten. Behalve de dodelijke ziekte “jong” te zijn, staan daar allemaal zaken die onder “veiligheidsfunctie”, “chemische agentia”, … en andere zaken vallen waarvoor sowieso medisch toezicht geldt. Wat is dan in godsnaam het nut om het nogmaals te herhalen?

Misschien om zoals in de Middeleeuwen een klooster vol kopiisten min of meer nuttig bezig te houden. Of om uitgeverijen van wetteksten slapend rijk te maken. Immers, elke wijziging levert de jaren nadien een reeks aan aanpassingen in andere KB’s op. Handig als je per pagina factureert. Onhandig als je met je voeten in de praktijk staat.

En nee, jong zijn is volgens mij geen ziekte. Net zoals oud zijn geen ziekte is. Of zwangerschap. Alles hangt van de context af. Van risicoanalyse. Van inschatting. In eer en geweten. Laten we ons daar op focussen en niet op die zeloot van een mediëvistische kopiist*.

 

*Ik geef toe, ik had gewoon zin om af te sluiten met een paar mooi bekkende woorden. Een ziekte als een ander… gelukkig hoef ik er niet voor langs de arbeidsgeneesheer.

Nog 20 jaar ? Natuurlijk ! Maar dan wel fluitend.

(bron: http://www.chezkonsilo.org/eindejaarsvraagjesresultaten)

(Bepalende topics voor 2017 – bron: http://www.chezkonsilo.org/eindejaarsvraagjesresultaten)

Een ernstgraad van 0.02 in 2016. Globale en werkelijke identiek. De ernstgraad geeft weer hoe ernstig de arbeidsongevallen zijn… en die 0.02 komen overeen met 1 ongeval met 10 dagen tijdelijke afwezigheid op een kleine 300 werknemers.

Is dit een bizar laag getal? Nee. In heel veel bedrijven met enkel bedienden, is dit realistisch. Ieder jaar is er wel iemand die zijn voet op het werk omslaat of met zijn vinger tussen de deur zit. Heel soms slaagt er iemand in om in zijn vinger te nieten of een hete Royco over zich heen te kappen.

Wat moet je in zo’n omgeving met een preventieadviseur? Als asbest onder controle is, elektriciteit gekeurd en de brandoefening uitgevoerd, zijn we er zo’n beetje.

En toch… toch. De nieuwjaarsvraagjes van Konsilo brachten een duidelijke tendens naar voor. Het komende jaar (en de jaren erna) zullen zaken als absenteïsme, reïntegratie en langer werken dé uitdaging zijn.

Ik word er 46 dit jaar. En ja… soms moet ik al eens naar de kiné. De rug, de schouders, de oren en de ogen hebben hun absolute top gehad. Verlichting van de werkomgeving moet goed zitten, stoel en scherm ook. Lawaai onder controle, … en dan werk ik met plezier nog eens twintig jaar. Tenminste als ik maar geen leidinggevende heb met verplichte nummertjes “functioneringsgesprekken” en andere… (het einde van deze zin werd gecensureerd door de redactie).

Jongeren zie ik en masse vertrekken voor ze anciënniteit opbouwen. Ze vallen niet ziek. Nee, ze trappen het af. Sommige bedrijven halen schrikbarende percentages turnover… vooral bij jonge instroom met lage anciënniteit. Een kanarie in de mijn valt niet langer dood. Hij doet zijn kooitje open en gaat vliegen. Welzijn en een preventieadviseur kunnen hier helpen. Turnover kost verschrikkelijk veel geld. Zolang je niets doet aan de onderliggende redenen van onwelzijn, kun je je blauw blijven betalen aan advertenties en sjieke selectiebureaus.

Dertigers blijken dan weer de kroon te spannen als groeiende groep « langdurig ziek worden ». Mja… dat ziek vallen heeft vaak meer van een symptoom dan van een specifiek virus voor dertigers. Het is een keuze om thuis te blijven. Een keuze die ze maken omdat er een bepaalde mate van onwelzijn doorslaggevend is. Hun job maakt hen niet gelukkig. Jammer. Als ik zie dat bepaalde bedrijven met 9 of meer % verzuim zitten, is een grondige analyse nodig.  Iets waar een preventieadviseur sterk in is. Welke risicofactoren dragen bij tot dit gedrag? Waarom is dit virus vooral iets voor leeftijdsgroep x, of opleidingsniveau y? En waarom zijn andere groepen “resistent”?

Dit soort analyse zullen mijn job de komende 20 jaar kleuren. Veel meer dan de temperatuur van die Royco, of voet die omgeslagen wordt.

Waarom kiezen mensen er voor het bedrijf te verlaten of om thuis te blijven, eerder dan mee te werken aan de toekomst van het bedrijf waar ze onder contract liggen? Waarom is het aangeboden project niet wervend genoeg? En welke veranderingen moeten we aanbrengen om meer mensen fluitend naar hun werk te laten komen. Tot hun 67ste.

Een vraag waar ik graag nog 20 jaar mee over nadenk.

Blokker, Blokken en FFB

Bron: vandaag.be

Bron: vandaag.be

Blokken is de populairste app. Het heeft zeker zijn nut. De CAO104-generatie (45 jaar en ouder) gebruikt duidelijk apps en blijft via kwisvragen nog scherp ook.

Best beledigend vind ik deze boutade van mezelf. Alsof je vanaf 45 jaar een probleem hebt… Ik wil geen betutteling en voor wie er aan twijfelt: ik werk graag en kan best nog mee met de meute. 45 of niet.

In Nederland zagen ze het iets ruimer dan de 45-plusser. Daar hebben ze sinds dit jaar een participatiewet voor lokale overheden. Er zijn richtlijnen opgelegd inzake het aanwerven van “onpopulaire doelgroepen”: andersvaliden, ouderen, …

Bij ons zijn het enkel de oudjes die een beleid moeten krijgen. Een ferm fout beleid (FFB). Vakbonden willen de cao invullen genre: “exta pauze”, “extra verlof”, “lager tempo”, … Allemaal frases waarmee ze aangeven dat in hun denken 45-plussers sukkels zijn. Sukkels die zich finaal zo zullen gedragen. FFB.

Werkgevers… nou ja… vorig jaar vroeg een werkgever of ik mee wilde werken aan een cao104-beleid. Blij als een kind was ik. Eindelijk een witte raaf. Tot de aap uit de mouw kwam. De werkgever vroeg me mee te werken om, en ik citeer letterlijk, “hem van die oudjes af te helpen”. FFB.

Tja, gelukkig ben ik zelfstandige en geen werknemer. Als werknemer durf je dan je anciënniteit niet in de weegschaal te leggen. Als zelfstandige zeg je gewoon even flink je gedacht. En trek je een ethische grens. Een geloofwaardigheidsgrens ook. Zoals het hoort.

Toch ook even mijn licht opgestoken bij beleidsmakers. Of zij wisten hoe om te gaan met deze paradox? Nee hoor. Een hele boel theoretische teksten en sites. Vast en zeker met subsidies gemaakt, maar geen enkele hulp in het werkveld. FFB.

En Blokker? Wel die kondigen in Nederland aan om de oudere werknemers te ontslaan. Ettelijke honderden. Ze zijn duur. FFB.

Wat scheelt er toch met deze samenleving? Ik wil best en graag zelfs tot mijn 67 werken. Omdat ik het graag doe. Omdat het een zinvolle manier van leven is. Omdat je als preventieadviseur mensen echt kunt helpen. Omdat het permanent bijblijven belet dat ik mentaal sterf. In een zetel of in Benidorm. Het doet er niet toe. Werken is best wel ok.

Opslag ieder jaar? Extra verlof of pauzes? Als zelfstandige staan mijn verlof en pauzes in directe verhouding tot mijn inkomen. Sterker nog. Ik kan dat volledig zelf bepalen (mits toestemming van mijn vrouw). Ik bepaal dus zelf hoeveel ik werk, hoeveel ik verdien, hoeveel ik op reis ga.

Baas over eigen leven. En een directe link naar inkomen. Een link gebaseerd op inspanning ipv anciënniteit of leeftijd. Let op,ik pleit niet voor meer zelfstandigen. Ik pleit ervoor om mensen hun eigen leven meer zelf in te kunnen laten vullen. En hun werk. Wanneer ze werken, hoeveel ze verdienen en hoe ze hun taken invullen.

Zou dat Blokker kunnen overhalen? Zou daar een goede vraag voor Blokken inzitten? Laten we hopen op vijf minuten politieke moed om deze knoop aan te pakken. Vijf minuten moed voor een loopbaan vol perspectief. Geen FFB, maar een FGB. Met de G van Goed.

De beste stuurlui staan aan wal

schip

En dan bedoel ik het deze keer eens letterlijk. Even geleden was er de navorming voor preventieadviseurs op Prevent Academy. Tijdens mijn uiteenzetting over CAO 104 vroeg ik terloops hoeveel preventieadviseurs hieraan meewerken binnen hun organisatie. Drie. Drie van de vijftig aanwezige preventieadviseurs werden binnen hun bedrijf in meer of mindere mate betrokken bij het uitwerken van een gezond leeftijdsbewust personeelsbeleid. Drie. Natuurlijk krijgt de grote meerderheid de afgewerkte versie wel voorgeschoteld in het ondernemingsraad of het comité, maar zelf mee doelen en prioriteiten bepalen? Drie dus.

Ik merk het ook binnen bedrijven. Als we aan de slag gaan met toekomstgericht personeelsbeleid komt de vraag meestal van HR en vraagt het soms heel wat overredingskracht om te duiden waarom we het belangrijk vinden dat preventie ook betrokken wordt.

En toch, van de zeven actiegebieden die vermeld worden in de CAO104 zijn er onmiddellijk twee recht in onze professionele roos:

  • (1) de gezondheid van de werknemer, de preventie en het wegwerken van fysieke en psychosociale belemmeringen om aan het werk te blijven;
  • (2) de mogelijkheden voor een aanpassing van de arbeidstijd en de arbeidsomstandigheden.

Lange termijnoplossingen om meer mensen langer aan de slag te houden kunnen naar mijn gevoel dan ook enkel mits goede samenwerking tussen HR en preventie gebeuren (en laten we dan zeker niet vergeten om bij werknemers even af te toetsen wat zij belangrijk vinden).

Geen twee kapiteins op één schip, maar als je de navigator aan wal laat staan, heb je weinig garanties voor een veilige reis.