Iedereen ref

RefComplaint-xxx

De WK-koorts stijgt. Het spel is nog maar net begonnen en WK-overkill loert al om de hoek. Voor we van onze sambawolk donderen, nog even een terugblik op onze vaderlandse eersteklassevoetbalcompetitie, de Jupiler Pro League. Want daar zitten (welzijns)lessen in voor dit WK.

Aan spankracht was er dit jaar geen gebrek – althans niet in de eindduels van Play-off 1 -, aan kwaliteit van het gebrachte voetbal des te meer. Als paarswitte fan is het dan ook pijnlijk te moeten toegeven dat Anderlecht slechts koning éénpoot was in het land der kreupelen… Nog jammerlijker was de vaststelling dat de scheidsrechters dit seizoen, meer dan ooit, kop van jut waren. Als je trainers, spelers en supporters mag geloven, bepalen de refs wie er kampioen wordt. En voetbalanalisten blijken zich soms liever te buigen over de prestatie van de arbitrage dan over die van de teams zelf. Na uiteraard eerst elke discutabele spelfase diverse keren te hebben herbekeken – in vertraging en vanuit elke mogelijke camerahoek.

Menselijke flitspalen, zo omschreef sportcolumnist Hans Vandeweghe onlangs heel treffend de voetbalscheidsrechters. Door iedereen gehaat, maar zonder loopt het gegarandeerd fout. Je vraagt je soms af waarom iemand dezer dagen nog (hoofd)ref wil zijn. Masochisme in een machowereld. Tweemaal 45 minuten intervalinspanning, en ondertussen continu alert blijven, razendsnel heikele beslissingen nemen (correcte tackle of schwalbe?, buitenspel of net niet?…) en blijven communiceren met de assistent-scheidsrechters en spelers. En daarbovenop nog eens worden blootgesteld aan gejoel en spreekkoren vanuit de tribunes, dolgedraaide coaches aan de zijlijn en opgefokte voetballers op het veld (om nog maar te zwijgen over de verbale en fysieke agressie van speler(tje)s, trainers, ouders en toeschouwers in de lagere voetbalafdelingen). Van een ferme combinatie van fysieke, cognitieve en psychosociale belasting gesproken…

Een tijdje terug was Lorenzo Staelens te gast in Extra Time, het voetbalkletsprogramma op Canvas. De ex-international en huidige coach van Cercle Brugge kreeg ook de obligate vraag over het niveau van de arbitrage voorgeschoteld. Vroeger was ik niet echt een fan van “de Lorre” – niet zozeer omwille van zijn voetbalkwaliteiten, maar waarschijnlijk eerder door zijn uncoole rijkswachterlook. Zijn analyse sprak me ditmaal wel aan: “Het gaat mij niet over het niveau en de fouten die scheidsrechters maken. Fouten maken is menselijk. Ik vind wel dat ze die samen moeten maken. Ze moeten een wedstrijd als team leiden”. Staelens doelde hierbij op het feit dat er soms (onbewuste) concurrentie lijkt te bestaan tussen de hoofdscheidsrechter en de andere officials op en rond het veld.

Als er fouten worden gemaakt, wijzen we inderdaad steevast in de richting van de betrokken individuen, hun kwaliteiten en gedrag. We kijken amper naar de context, het volledige plaatje. Een fenomeen dat in de sociale psychologie bekend staat als de fundamental attribution error. Zolang er dus niet geopteerd wordt voor meer technologische ondersteuning en/of er geen drastische cultuurverandering op en naast het veld komt, blijft het dan ook onzinnig om te blijven kankeren dat het niveau van de scheidsrechters (nog) moet worden opgekrikt.

En tot we zo ver zijn, en er meer mildheid en respect is ten aanzien van de arbitrage, lijkt het me logisch om in te zetten op sterke scheidsrechterteams. Een team is dan ook niet zomaar een groep mensen die met/naast elkaar werken. Het gaat om een groep van verschillende disciplines (in dit geval de hoofdref, lijnrechters, vierde man, …) die samen een totale taak uitvoeren, elkaar hierbij nodig hebben en zich verantwoordelijk voelen voor de output. Een goede match in het topvoetbal kan dus maar als er niet twee, maar drie (h)echte teams op en naast het veld staan. En ook op de werkvloer zijn het zo’n (h)echte teams die kunnen zorgen voor betere prestaties en meer welzijn.

Meer mildheid en respect dus. Behalve dan binnen enkele weken misschien. Als onze Duivels bijvoorbeeld in de groepsfase of achtste finales uit het WK worden geknikkerd door een schijnbaar scheidsrechterlijke dwaling. Dan mogen we ons nog eens als vanouds collectief richten op de arbiter van dienst. Een Zwitser of Jamaicaan of zo. Iedereen duivel, iedereen ref.