Beschikbaarheidsheuristiek: do asbest as you can

Laatst had ik een conversatie met een collega preventieadviseur over asbest. Doordat het bedrijf in meerdere oudere gebouwen is gevestigd, is asbest alomtegenwoordig. Laatst werd hij op de vingers getikt om geen communicatie meer te voeren over het asbest-spook. Mensen kunnen het niet plaatsen, ze worden (onnodig) bang gemaakt, ze begrijpen het niet. Het is een aparte redenering: zwijgen over iets in de hoop dat het voorbij gaat.
Asbestos_dump_hazard_sign

Op zich is het niet moeilijk om het uit te leggen op een manier die iedereen begrijpt. Hiermee wil ik niet beweren dat die mensen dom zijn of een vergevorderde vorm van aanstelleritis hebben. Neen, ze hebben een hoop informatie gekregen die niet altijd correct is, tel daarbij de mentale binnenweg die men neemt, genaamd ‘beschikbaarheidsheuristiek’ en je er wordt heel snel tot bepaalde conclusies over gegaan. Een zeer actueel voorbeeld zijn de vliegtuigcrashes; drie vliegtuigen die in het laatste jaar in het nieuws kwamen omdat ze; verdwenen, neergeschoten zijn of tegen een bergwand zijn gevlogen. Grote paniek en toen werd de hamvraag gesteld: is vliegen eigenlijk nog wel veilig?

K.C. Cole stelt het duidelijk in haar boek “ The Universe and the Teacup: The Mathematics of Truth and Beauty” dat wanneer het verband niet duidelijk is, we het risico enorm onderschatten. Één van mijn favoriete beeldspraken is de volgende; Stel je voor dat we in een universum wonen waar roken onschadelijk is, maar volledig onschadelijk. Echter zit er een staaf dynamiet in één sigaret op 18750 pakjes sigaretten. Mensen zouden overal ter wereld hun hoofd verliezen (pun intended) en sterven. Er zou moord en brand geschreeuwd worden en men zou zijn beslissingen heel snel aanpassen. Echter, in deze wereld sterven er net zoveel mensen elke dag aan de gevolgen van longkanker. En toch kent iedereen een sporter die aan kanker is overleden en een nonkel die heel zijn leven groene Michel (zonder filter) heeft gerookt om op zijn 75ste huwelijksverjaardag nog vrolijk de vogeltjesdans te dansen.

Bij asbest is het net hetzelfde; je kan er duizenden malen aan blootgesteld worden en niets aan over houden, maar je kan er ook maar één maal aan blootgesteld zijn en longkanker ontwikkelen… twintig jaar later. Het verband is niet zo duidelijk als bij de sigaretten van K.C. Cole, maar het effect is hetzelfde. Daarom gaan mensen vaak zelf verhalen verzinnen. De kunst bestaat erin om uit te leggen wat er juist schadelijk is. Niet die rioleringsbuis uit asbest in de kelder, maar net de vezels die vrij kwamen wanneer je er tijdens de verbouwingen met een sloophamer op klopte om deze te vervangen door een veiliger alternatief.

Het is geen oplossing om het asbest dood te zwijgen, het is net het informeren dat mensen gaat beschermen. En in de eerste plaats moet de werkgever duidelijk geïnformeerd worden; deze heeft een heel KB vol verplichtingen waar hij aan moet voldoen. En vooral artikel 37: Vóór elke werkzaamheid waarbij de werknemers tijdens hun werk worden blootgesteld aan asbest krijgen deze werknemers en het comité de gepaste voorlichting.

Advertenties

One thought on “Beschikbaarheidsheuristiek: do asbest as you can

  1. Pingback: Heilige huisjes: Risico Inventarisatie en Evaluatie. | Preventiekronkels

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s