“Als het echt is, doen we het wel”

evacuatie-xxx

Onlangs was ik aanwezig op een evenement met ruim 480 ingeschrevenen. Na de koffie en de openingstoespraken werd er in verschillende thematische groepen toelichting gegeven. De situatie was dus dat 480 mensen en wat eigen personeel verdeeld waren over 5 zalen.

Op dat moment gaat het brandalarm af. In de zaal waar ik zat, was geen greintje paniek te bespeuren. Er was ook geen actie te bespeuren. De spreker van dat moment, begenadigd met een uitstekend stel stembanden en dito klankkast, verhoogde simpelweg het volume om zijn uitleg te vervolgen. Het was pas toen ik opstond en de zaal aanzette om te ontruimen dat er reactie kwam. Op onze weg naar buiten passeerden we nog een tweede vergaderruimte. Hier beschikten ze over een microfoon zodat de spreker ook gewoon zijn uitleg kon voortzetten.

Vermits ikzelf ook beschik over een uitstekend stel stembanden kostte het me weinig moeite om ook deze zaal aan te zetten tot ontruiming.

Tijdens onze evacuatie zag ik het aanwezig personeel jachtig over en weer lopen op zoek naar…. de sleutel om het alarm af te zetten. Ik vraag me hardop af of in het noodplan van de evenementlocatie staat dat bij brandalarm, het alarm moet uitgeschakeld worden. Ik was enkele seconden na het alarm in de gang waar ook de alarmcentrale hing, onmogelijk dat ze op dat moment al de nodige controles hadden uitgevoerd.

Wat zien we dus tijdens deze “noodsituatie”:

  • een 80-tal evacuees, 400 potentiële slachtoffers
  • als de leidinggevende personen (de sprekers) niet reageren, blijft iedereen rustig zitten
  • 1 man kan de groep in beweging zetten
  • de noodplannen worden niet gevolgd
  • achteraf was niemand voldoende reflectief om in te zien dat ze hadden moeten evacueren

Ok, er was geen brand en er zijn geen slachtoffers gevallen. Als ik dit echter zie gebeuren, maak ik me ernstig zorgen over de lakse mentaliteit naar veiligheid toe bij organisatoren, personeel en bezoekers

Waarom maken we noodplannen als ze in geval van nood niet gevolgd worden? Was het eigen personeel van de evenementlocatie op de hoogte van het noodplan en getraind om dit uit te voeren? Zit er tussen die 500 man nu echt maar 1 persoon (een PA dan nog) die uit eigen beweging ontruimt bij alarm?

Ik probeerde hierover het gesprek aan te gaan met andere aanwezigen. De meest frapante reactie was dat als het echt zou branden, ze dan wel zou evacueren. Mijn antwoord dat “als het echt zou zijn, ze niet meer buiten zouden geraken omdat ze de tijd vlak na het ontstaan van brand waarbij evacueren vlot kan gaan hebben opgebruikt om zich af te vragen of het wel echt was” werd op schouderophalen onthaald.

Het was niet voor het eerst dat ik geconfronteerd werd met dergelijke reacties op noodsituaties…

Een groot bedrijf had me voor een veiligheidsdag eens ingehuurd om een ontruimingsoefening in scene te zetten. Tijdens een presentatie van een algemeen onderwerp krijgt de PC ‘problemen’ om uiteindelijk te exploderen waarna met een in het spreekgestoelte weggewerkte rookgenerator de ruimte gevuld werd met rook. De rookmelders waren daarbij uit dienst genomen (met officiële documenten) en de poederbrandblusser bij de deur was verwijderd om te vermijden dat iemand vooral wou gaan blussen.We hebben dit in drie verschillende groepen gedaan om daarna te reflecteren over de reacties die we gefilmd hadden. In elke groep was toevallig een automatiseringstechnieker aanwezig. Elk van deze professionals heeft binnen de 5 seconden na de ontploffing de stekker van het toestel uit het stopcontact getrokken (vakmanschap werkt). In elke groep behalve de laatste was iemand die binnen de 20 seconden initatief nam om te ontruimen (training werkt). In de laatste groep zat ook de preventieadviseur die me ingehuurd had en die dus uiteraard op de hoogte was en bleef zitten om de reactie te observeren. Deze laatste groep bleef zitten tot het lokaal zo gevuld was met rook dat de zichtbaarheid ongeveer 2 meter was om dan ook te ontruimen. Tijdens de reflectie werd aangegeven dat de PA bleef zitten en dat ze dus haar voorbeeld volgden (voorbeeldgedrag van gezagsdragers werkt, verkeerd voorbeeldgedrag dus ook).

Tot slot een warme oproep aan alle lezers dezer: als je zelf ooit in de situatie komt dat er alarm is bij een grote groep mensen, NEEM DE LEIDING EN ONTRUIM. Hoe meer aanwezigen, hoe meer er naar elkaar gekeken wordt en hoe kleiner de kans dat er ook effectief iets gebeurt.

TRAIN, TRAIN, TRAIN mensen in het omgaan met noodsituaties. In noodsituaties wordt het cognitief denken verstoord en wordt enkel nog gehandeld uit instinct of wat door training tot een automatisme is gemaakt.

 

Advertenties

5 thoughts on ““Als het echt is, doen we het wel”

  1. Inderdaad Edelhart, daar deed het stukje me ook direct aan denken. En een schitterend iets om mee aan de slag te gaan in je voordeel. Vergelijk het ook met peer pressure. Peer pressure bij kinderen leidt bijvoorbeeld tot het “niet eten van spinazie” omdat er eentje zoiets zegt en de rest volgt. Omgekeerde peer pressure is dan dat je één van die kinderen laat zeggen dat het heerlijk is. Dat is wat wij dagelijks toepassen aan tafel: spinazie is heerlijk.
    En dat is ook waar Dagwin tot oproept: als er één iemand wel het lef heeft om tot evacueren of veilig gedrag over te gaan, volgen de anderen wel. Als één iemand van de deelnemers in het filmpje zou evacueren, volgen de anderen.
    Dezelfde systematiek die tot “niet-ageren” leidt kun je dus ook gebruiken om tot “wel-ageren” te komen. Dat is de mix van cultuurverandering, voorbeeldgedrag en training. Eigenlijk is dit een leuk gezelschapsspel voor iedere preventieadviseur. Een spel dat we allen onder onze kerstboom zouden moeten hebben, om in de koude wintermaanden mee aan de slag te gaan.

    Like

  2. Als een kudde gazellen of zo wordt aangevallen op de savanne slaan ze met zijn allen op de vlucht. Ook degenen die het gevaar niet zelf hebben waargenomen. Als de lotgenoten lopen, ga je best zelf ook aan het lopen. Angst is hier een prima raadgever en leidt tot overleven. Misschien een keertje meer lopen of misschien ontbijt voor een hongerige leeuw, de keuze is snel gemaakt. Er is echter ook een correctiemechanisme. Op de savanne is er altijd wel iets dat beweegt door de wind of door andere niet bedreigende diersoorten. Het is pas als de RA van een individu wordt bevestigd door de RA van één of meerdere soortgenoten, dat de hele kudde zich in beweging zet. Moest dit correctiemechanisme er niet zijn zou een kudde schichtige gazellen continu lopen tot ze er bij neervallen. Het gevaar wordt waargenomen (sensorische cortex) Het lichaam wordt in gereedheid gebracht om actie te ondernemen (amygdala). Tegelijk loopt een tegengesteld proces om deze reactie te controleren. Door het niet reageren van soortgenoten wordt het eigen systeem overtuigd dat er niks aan de hand is en de fight or flight reactie onderdrukt. The smoke filled room is daar inderdaad een uitstekend voorbeeld van (bedankt Edelhart). Dit was ook ooit op canvas met wat meer uitleg (https://www.youtube.com/watch?v=FTq-nLy7Bfs).
    Als je echt wil lachen met kuddegedrag: “het lift experiment” ook superleuk om zelf uit te voeren met enkele collega’s. (http://www.beroepseer.nl/nl/video/andere/item/1152-lift-experiment-demonstreert-het-effect-van-groepsdruk)

    Like

  3. Heel tof. Filmpje met lift was hilarisch. We gaan dit hier bij Prevent ook eens proberen 🙂 Maar komen we nu weer niet in het BBS-straatje terecht waarin men te gemakkelijk gaat denken: op dit knopje drukken en het individu gaat dat gedrag vertonen?

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s