Leren uit overwinningen of survivorship bias?

Vakantie, dat is voor mij een periode om echt te genieten van de kleine dingen des levens. Op een zondagmorgen voor het krieken van de dag de koersfiets op en een toertje Haven van Antwerpen doen. Of met vrouw en kinderen naar de dierentuin om tussen de pinguïns te lopen. Tijdens de dutjes van de jongste vermaak ik me graag met het kijken van youtube filmpjes.

Tijdens één van die dutjes van zoonlief kwam ik de term surviviorship bias tegen. Abraham Wald was een Oostenrijk-Hongaars-Amerikaanse wiskundige, statisticus en econoom die in de 2de wereldoorlog werd gevraagd hoe men kon zorgen dat er meer bombardementsvliegtuigen heelhuids terug zouden komen. Men had in de voorgaande maanden al extra pantser geplaatst op de onderzochte vliegtuigen, desondanks bleven er even veel vliegtuigen neerstorten. De vliegtuigen die terug kwamen vertoonde vooral kogelinslagen aan de vleugels, de romp en de staart. Het lijkt dan ook een logische keuze om daar dan meer pantser toe te voegen. Het zijn vliegtuigen en geen tanks, men kan dus niet onbeperkt pantser toe blijven voegen.
 	Bi-Plane IV
Wald bekeek de zaken anders; er werd volgens hem enkel gekeken naar de overlevende vliegtuigen. Wald stelde dat men minder pantser moest geplaatst worden op de plaatsen waar de kogelinslagen te zien waren. Die kogelinslagen waren namelijk niet fataal voor het vliegtuig. Men zocht uit waar het dan wel fout ging, welke onderdelen het meest kwetsbaar zijn en hoe men die kon beschermen. Resultaat was dat men de motor, stabilisatoren en (gelukkig ook) de piloot beter ging beschermen.

Het probleem, het militaire apparaat dat zich louter op de overlevenden concentreert, heet Survivorship Bias. Vrij vertaald wordt dat overlevingsvertekening. Men houdt enkel rekeningen met de overwinningen, de successen. Men maakte bijna een fatale fout omdat men zich enkel concentreerde op de vliegtuigen die weerkeerden en de oorzaak van de neergeschoten vliegtuigen negeerde men.

Het is iets dat wel vaker gebeurd, niet? Als een implementatie van iets nieuw (wetgeving, procedures, trainingen,…) is afgewerkt worden de overlevenden in de verf gezet, op successen bouwt men verder. Maar leren we niet het meest uit de fouten? Het waarom er in project iets mis loopt is vaak interessanter dan het waarom het wel lukte. De mislukkingen kunnen informatie bevatten die belangrijk is om verder te geraken met het project.

De misvatting luidt dan ook: je moet je concentreren op de successen om succesvoller te worden. Abraham Wald leerde ons dat wanneer falingen onzichtbaar worden, het verschil tussen succes en mislukking ook onzichtbaar kan worden. Vergeet als preventieadviseur niet alleen de successen te onderzoeken maar ook de mislukkingen, het moet niet altijd een arbeidsongeval zijn dat wordt onderzocht.

Advertenties

2 thoughts on “Leren uit overwinningen of survivorship bias?

  1. Die Wald was een zeer slimme wiskundige. We moeten zijn survivorship bias niet aleen in ons achterhoofd houden, maar zelfs een VIP-plaats aanbieden. Er bijna een automatisme van maken, maar wel zorgen dat we de positieve punten en successen erdoor laten verdringen.

    Like

  2. Helemaal akkoord! We zijn (zeker als PA) geprogrammeerd om te kijken naar wat niet werkt, wat afwijkt van de norm, wat fout loopt en dan zoeken naar de verklaring. Slimme evolutiebiologen zullen hier wel een logische verklaring voor hebben. Meer overlevingskansen waarschijnlijk … Maar we vergeten te kijken naar de reden waarom iets wel werkt en de verklaring daarachter te zoeken. Zowel in technische zaken (prachtig voorbeeld hierboven) als in menselijke relaties.
    Een focus op het positieve brengt volgens mij twee voordelen met zich mee. Eén: je onderzoekt waarom iets wel werkt, waar de positieve uitzondering zit en je kan proberen dat te herhalen. Wie weet oogst je wel succes naar succes? Twee: het is gewoon veel leuker om te kijken naar dingen die wel werken. Het geeft positieve energie, aan jezelf en aan de mensen die meewerken. Er gaat aandacht naar hen die het goed doen (misschien eindelijk?). En wie kan er nu geen positieve energie gebruiken?

    Waarmee ik niet wil zeggen vanaf nu alle loeiende sirenes en rode knipperlichten moet negeren (alsjeblief niet!). Zoals altijd is het een én-én verhaal (en geloof me: met de energie die je krijgt van de focus op het positieve zal je er zeker genoeg tijd voor hebben om ook de afwijkingen te blijven onderzoeken).

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s